Odstąpienie od umowy pożyczki – jakie formalności muszą być spełnione?

Internetowa chwilówka, ze względu na jej dostępność, bywa zaciągana pochopnie. Otrzeźwienie najczęściej przychodzi już po podpisaniu umowy. Co wtedy? Wszystkie firmy pożyczkowe i inne instytucje, które udzielają pożyczek i kredytów muszą umożliwić swoim klientom odstąpienie od umowy pożyczkowej w ciągu 14 dni od momentu jej zawarcia. Taki obowiązek narzuca na nie ustawa o kredycie konsumenckim z 2011 roku. Ponadto, według zapisów tej ustawy, każda taka instytucja ma również obowiązek poinformowania o tym klienta i dołączenia odpowiedniego formularza odstąpienia. Jednakże, aby  procedura odstąpienia doszła do skutku, pożyczkodawca również musi dopełnić pewnych obowiązków i warto się z nimi zapoznać.

Odstąpienie, rozwiązanie, wypowiedzenie – gdzie leży różnica?

Potoczny język traktuje te trzy wyrażenia niemalże zamiennie, ze szczególnym uporem skupiając się na parze odstąpienie-wypowiedzenie. Jednakże różnice pomiędzy wszystkimi trzema są dość znaczne i mają inne skutki prawne.

Rozwiązanie umowy następuje wyłącznie za porozumieniem stron – musi być więc dwustronne i obie strony muszą wyrazić na to zgodę. Nie ma też znaczenia, w którym momencie trwania umowy zostanie dokonane. W praktyce, jeśli chodzi o chwilówki i inne pożyczki pozabankowe, właściwie się nie zdarza.

Inaczej sprawa ma się z wypowiedzeniem umowy i, zgodnie z praktyką, przysługuje jedynie firmie pożyczkowej, gdyż właśnie w ten sposób konstruowane są umowy pożyczkowe. Wypowiedzenie musi być umowne (czyli klient musi wyrazić zgodę na taką możliwość) i nie ma prawa nastąpić „z urzędu”. W umowie pożyczkowej można więc spotkać z zapisami mówiącymi o tym, iż jednostronne wypowiedzenie umowy ze strony firmy pożyczkowej może nastąpić na skutek rażącego naruszania jej postanowień przez pożyczkobiorcę, tj.  w przypadku uporczywego unikania spłacania pożyczki lub wyłudzenia pożyczki (np. poprzez kłamstwo we wniosku pożyczkowym).

Odstąpienie to zaś prawo należne pożyczkobiorcy jako konsumentowi, który powinien mieć czas na zapoznanie się z produktem nabytym na odległość. Odstąpienie od umowy nie musi mieć żadnej przyczyny i w praktyce po prostu cofa wszystkie skutki prawne danej umowy, tak jakby ta w ogóle nie została zawarta. Pożyczkobiorca nie ponosi więc żadnych konsekwencji, inaczej niż w przypadku wypowiedzenia umowy.

W jaki sposób odstąpić od umowy pożyczki?

Odstąpienie od umowy powinno odbyć się wyłącznie na piśmie, przy czym niesprecyzowane jest czy powinno to nastąpić w formie listownej czy elektronicznej. Przyjmuje się więc za obowiązujące – i taka jest praktyka wszystkich firm – obie formy, zarówno mailową, jak i listowną. Co ważne, przy wysyłce oświadczenia o odstąpieniu listem, liczy się data stempla pocztowego, a nie faktycznego dotarcia listu do pożyczkodawcy. Jeśli więc wyślemy pismo dnia 14, czyli w ostatnim możliwym terminie, odstąpienie dalej będzie w mocy, pomimo że firma pożyczkowa otrzyma pismo dopiero kilka dni później. Dobrze jest wysłać je listem poleconym z potwierdzeniem odbioru lub, jeśli odstąpienia dokonuje się w oddziale firmy, poprosić o pisemne potwierdzenie wpłynięcia odstąpienia. Takie formy mają więc dużą przewagę nad formą elektroniczną w postaci e-maila.

Jak powinno wyglądać pismo o odstąpieniu od umowy?

Nie ma jednolitego, odgórnie narzuconego wzoru takiego pisma. Nie jest też określona jedna forma pisma, w jakiej należy to zrobić. Uznaje się więc, że odstąpienie dojdzie do skutku, jeżeli zostaną w nim zawarte następujące dane:

Najprościej jednak będzie skorzystać z gotowego formularza, który przygotowała firma pożyczkowa, w której zaciągnęło się pożyczkę. Musi on zostać dołączony do umowy pożyczkowej.

Czy odstąpienie od umowy pożyczki jest płatne?

Samo odstąpienie od umowy jest oczywiście bezpłatne i firma pożyczkowa nie ma prawa ustalić takiej opłaty samodzielnie. Trzeba natomiast bezzwłocznie zwrócić całą kwotę, oraz należne odsetki za okres, w którym były używane, pomiędzy podpisaniem umowy (rzadziej wypłatą pieniędzy) a odstąpieniem od niej. Cała należna kwota, którą wyliczy firma pożyczkowa, musi zostać zwrócona naraz w ciągu 30 dni, nawet jeśli jest to pożyczka ratalna w dużej kwocie.

W takim przypadku instytucja pożyczkowa nie może jednak domagać się tzw. prowizji rekompensacyjnej należnej za „utracone” przez firmę pożyczkową zyski, a do której ma prawo w niektórych przypadkach, jeśli klient spłaci umowę wcześniej, niż wskazuje na to umowa pożyczki.