Skanowanie dowodów osobistych – co na ten temat mówi prawo?

Skanowanie lub kserowanie dokumentów to?samo?ci przy podpisywaniu umów z bankiem lub operatorem telekomunikacyjnym nie nale?y do rzadko?ci. Czasami od przes?ania skanu dokumentu uzale?nione jest skorzystanie z promocji, lub nawet w ogóle z us?ug – na zasadzie „wszystko albo nic”. W zwi?zku z tym wielu konsumentów zastanawia si?, czy tak powinno si? robi? i czy jest to bezpieczne. Jednak niewielu z nich zna stanowisko organów stanowi?cych prawo. Rozwiejemy ich w?tpliwo?ci i podpowiemy, co zrobi?, by zapewni? bezpiecze?stwo sobie i swoim danym.

Do czego potrzebne jest zostawienie kopii dowodu?

Skan lub ksero dowodu osobistego potrzebne jest do ustalenia i zweryfikowania to?samo?ci klienta, nie tylko przy zawieraniu z nim umowy, ale tak?e dla realizacji dla niego okre?lonych us?ug, np. zatwierdzenia dyspozycji wyp?aty gotówki z konta bankowego (cho? jest to pot?piane przez UOKiK i GIODO). Dzi?ki posiadaniu skanu dowodu osobistego, dana instytucja ma pewno??, ?e konkretny klient rzeczywi?cie odwiedzi? placówk?, jego to?samo?? zgadza si? z t? przedstawion? na dokumencie i nikt nie pad? ofiar? oszustwa. Ponadto, dysponuj?c zdj?ciem klienta z oryginalnego dowodu osobistego, bank lub inna firma zmniejsza ryzyko pó?niejszych wy?udze? na podrobiony dowód osobisty ze zmienionym zdj?ciem zgadzaj?cym si? z rzeczywistym wygl?dem oszusta.

O zeskanowanie i przes?anie dowodu osobistego mog? prosi? tak?e niektóre sklepy internetowe, je?li realizuj? zamówienie o znacznej warto?ci, przekraczaj?cej kilka tysi?cy z?otych. Ma to w ich opinii zapobiega? wy?udzeniom i przyw?aszczeniom sprz?tu. Wszystkie takie placów zarzekaj? si? jednak, ?e kopia dowodu jest kasowana od razu po potwierdzeniu zgodno?ci danych z dokumentu i zamówienia oraz nie jest ona w ?aden sposób przetwarzana.

Pozabankowe instytucje po?yczkowe przestrzegaj? przed t? praktyk?

Wi?kszo?? instytucji po?yczkowych nigdy nie poprosi swojego klienta o to, by przes?a? im kopi? dowodu. Zaci?gaj?c po?yczk? online, trzeba jednak wpisa? we wniosku po?yczkowym wszystkie dane z dokumentu. Potwierdzenie to?samo?ci wnioskodawcy odbywa si? jednak w inny sposób – poprzez wykonanie przelewu w groszowej wysoko?ci lub poprzez zalogowanie si? do swojej bankowo?ci elektronicznej za pomoc? specjalnej aplikacji. Je?eli dane bankowe oraz dane wpisane we wniosku si? zgadzaj?, weryfikacja zostaje uznana za udan?.

GIODO mówi „nie” skanowaniu dowodu osobistego

GIODO przyznaje, ?e niektóre instytucj? mog? mie? uprawnienia wykonywania kopii dokumentów to?samo?ci, w tym banków (ale tylko w niektórych przypadkach). Stoi jednak na stanowisku, ?e nie mog? tego robi? firmy telekomunikacyjne i uzale?niaj?c zawarcie umowy od skopiowania dowodu osobistego, ?ami? prawo. Wed?ug Generalnego Inspektoratu Ochrony Danych Osobowych dzia?alno?? taka mo?e skutkowa? wej?ciem w posiadanie danych osobowych bez podparcia si? odpowiedni? podstaw? prawn?. Takimi informacjami mog? by?: wizerunek, wzrost i kolor oczu czy adres zameldowania. Zgodnie z ustaw? prawo telekomunikacyjne (art.161 ust.2) firmy mog? poprosi? swojego klienta tylko o dane takie jak imi? i nazwisko, imiona rodziców, miejsce i data urodzenia, adres zamieszkania (nie zameldowania!) oraz adres korespondencyjny, numer PESEL, numer i seri? dokumentu.

Co, je?li zdecydujemy si? na skserowanie dowodu?

Warto wzi?? pod uwag? to, w jaki sposób procedura kserowania dowodu si? odbywa, i czego w ?adnym wypadku nie wolno zrobi? pracownikom banku lub innych instytucji. Po pierwsze, niedopuszczalne jest, by przy spisywaniu umowy, skanowanie dowodu zast?pi?o r?czne wprowadzenie danych. Po drugie – klient musi zosta? poinformowany o fakcie kserowania dowodu jeszcze przed zawarciem umowy, a nie ju? po tym. Po trzecie – konsument ma prawo do tego, by zrobi? odpowiedni? adnotacj? na kopii i zawrze? w niej informacj?, komu, kiedy i w jakim celu udziela kserokopii. Po czwarte – konsument musi mie? mo?liwo?? zamazania newralgicznych danych, je?li tylko nie s? one potrzebne do ?wiadczenia us?ugi.

Jest jeszcze jednak kwestia skanowania dowodów osobistych w momencie, w którym umowa zosta?a ju? podpisana, ale instytucja uzale?nia od wykonania skanu dowodu osobistego wykonanie pewnej us?ugi. W niektórych placówkach bankowych mo?na spotka? si? z praktyk? robienia elektronicznej kopii dowodu w przypadku, gdy klient chce wyp?aci? wi?ksz? ilo?? gotówki naraz lub gdy wyp?aca wi?cej ni? ustalony wewn?trznie limit bankowy. W takim przypadku mo?e doj?? do sytuacji, w której klient banku zgodzi si? na zeskanowanie dowodu, albo nie wyp?aci wszystkich zgromadzonych na swoim koncie ?rodków. Cho? nie jest to zgodne z prawem, a i GIODO twierdzi, ?e nie mo?na uzale?nia? wyp?aty pieni?dzy od wykonania skanu dowodu osobistego, niektóre banki post?puj? w ten w?a?nie sposób do czasu, a? znajdzie si? klient, który wyra?nie sprzeciwi si? tej praktyce.

Jak zabezpieczy? swój dowód osobisty na odleg?o???

Oprócz wspomnianej wcze?niej adnotacji oraz zamazania niektórych danych, do których konsument ma prawo w przypadku podpisywania umowy stacjonarnie, warto zwróci? równie? uwag? na to, jak zabezpieczy? swoje dane osobowe, je?li mamy zamiar przes?a? skan dowodu elektronicznie. Zazwyczaj konsumenci nie przyk?adaj? wtedy nale?ytej wagi do odpowiedniego zabezpieczenia pliku z kopi? i wysy?aj? go nieszyfrowanym e-mailem z nieprzygotowanej odpowiednio skrzynki pocztowej, do której dost?p mo?e bez problemu uzyska? wiele osób.

Z jednej strony, to klient powinien zadba? o odpowiednie zaszyfrowanie pliku oraz przes?anie has?a do niego inn? drog?, ale z drugiej – lepiej, je?li instytucja umo?liwi mu dost?p do specjalnego, zabezpieczonego serwisu, w którym mo?liwe b?dzie wgranie dokumentu. Taki serwis jest dost?pny w systemie internetowym Biura Informacji Kredytowej w procedurze zak?adania konta w serwisie. Co wa?ne, BIK nie zmusza swoich u?ytkowników do przesy?ania skanu dowodu, a jedynie daje tak? mo?liwo??. Ci, którzy chc? takiej sytuacji unikn??, mog? potwierdzi? swoj? to?samo?? za pomoc? listu poleconego.