Jak rozpozna? piramid? finansow? i nie straci? pieni?dzy?

Poj?cie piramidy finansowej, cho? znane ju? od wielu lat, swoj? druga m?odo?? zyska?o w Polsce za spraw? najpierw Bezpiecznej Kasy Oszcz?dno?ci, a nast?pnie Amber Gold. Za?o?enie dzia?alno?ci tej ostatniej firmy opiera?o si? na wmówieniu jak najwi?kszej ilo?ci ludzi wizji szybkich i bardzo wysokich zarobków. Jaki by? tego efekt – wszyscy wiemy. Cho? s?u?by zwracaj? teraz wi?ksz? uwag?, na tego typu dzia?alno??, piramidy finansowe wci?? funkcjonuj? i, co najgorsze, wykorzystuj? coraz bardziej skomplikowane metody, przez co trudniej jest je w?a?ciwie zidentyfikowa?. Czym jest piramida finansowa i w jaki sposób mo?e narazi? nasze finanse na szwank?

Jakie s? podstawowe za?o?enia piramidy finansowej?

G?ównym za?o?eniem piramidy finansowej jest to, ?e zyski osób w niej uczestnicz?cych pochodz? nie z inwestycji, ale z wp?at innych zwerbowanych do udzia?u osób. Samo s?owo „piramida” odnosi si? do hierarchii uczestników. Tworzone s? szczeble – na najwy?szych znajduj? si? najstarsi sta?em lub najbardziej aktywni uczestnicy, na dolnych za? najm?odszy „narybek”. Zyski z uczestników wy?szych szczebli pochodz? z wp?at uczestników nowych – im wy?szy szczebel, tym wy?szy zysk.

W zale?no?ci od popularno?ci danej firmy op?ata za wej?cie w szeregi firmy mo?e by? ró?na – od kilkuset do nawet kilkunastu tysi?cy z?otych. Ka?dy nowicjusz uprzedzany jest, ?e na zyski b?dzie musia? poczeka?, ale zarazem roztacza si? przed nim wizj? zarobków – najpierw zwrotu wk?adu finansowego, a nast?pnie czystego zysku. Oczywi?cie, zysk ten b?dzie zale?ny od liczby zwerbowanych przez niego osób. Wi?kszo?? uczestników nie osi?ga jednak nic, a wr?cz przeciwnie – odchodzi ze strat? wniesionego wk?adu.

Piramidy finansowe zosta?y zakazane na mocy ustawy o przeciwdzia?aniu nieuczciwym praktykom rynkowym z 2007 roku. Artyku? 7 ust?p 14 tej?e ustawy mówi, i? „zak?adanie, prowadzenie lub propagowanie systemów promocyjnych typu piramida, w ramach których konsument wykonuje ?wiadczenia w zamian za mo?liwo?? otrzymania korzy?ci materialnych, które s? uzale?nione przede wszystkim od wprowadzenia innych konsumentów do systemu, a nie od sprzeda?y czy konsumpcji produktów stanowi nieuczciw? praktyk? rynkow?.

Ten zapis odró?nia piramidy finansowe od tzw. marketingu wielopoziomowego, czyli MLM (multi-level-marketing). Na pierwszy rzut oka, jego sposób funkcjonowania jest bardzo podobny – zyski zale?? równie? od tego, ile osób przekonamy do udzia?u w sprzeda?y. Kluczowe jest tutaj jednak samo s?owo „sprzeda?” – to w?a?nie na niej opiera si? g?ówna dzia?alno?? firmy, nie za? na tworzeniu sieci po??cze?.

Revenue share – nowa wersja piramidy finansowej

Programy revenue share, inaczej nazywane HYIP (High Yield Investments Programs) polegaj? na tym, ?e aby móc na nich zarabia? i osi?ga? zyski, nale?y najpierw wykupi? okre?lon? us?ug? reklamow?. Dopiero na tej podstawie mo?na uzyskiwa? wp?ywy i werbowa? nowych u?ytkowników, którzy je?li wykupi? us?ug?, równie? wygeneruj? okre?lone procentowe zyski. Nie da si? wi?c uzyska? dochodów w inny sposób ni? poprzez sk?onienie innych osób do inwestowania swoich pieni?dzy w dany program – nie dla samego korzystania z us?ugi, ale do dalszej dzia?alno?ci werbowniczej.

Po tym mo?na rozpozna? piramid? finansow?

Przed ka?d? inwestycj? nale?y powzi?? odpowiednie ?rodki ostro?no?ci, a tym bardziej przed tak?, która obiecuje b?yskawiczne zyski. Co powinno si? zrobi? przed wniesieniem wk?adu pieni??nego?

Szczególn? uwag? powinno si? zwróci? na:

• ustalenie siedziby firmy i jej dok?adnych danych (zw?aszcza KRS) – nie powinno by? trudne, a najwi?ksze podejrzenia b?d? wzbudza? podmioty, które ukrywaj? swoje dane lub s? zarejestrowane w egzotycznych rajach podatkowych;
• widnienie firmy na li?cie ostrze?e? publicznych Komisji Nadzoru Finansowego;
• szczegó?owe inwestycje firmy i sposób czerpania przez niej zysków;
• skomplikowane zasady dzia?ania – uwag? powinny zwróci? niewiarygodne lub niejasne mechanizmy osi?gania zysków i inwestycji;
• obietnic? szybkich zysków – te normalnie obarczone s? bardzo wysokim ryzykiem, za? w piramidach finansowych najcz??ciej id? w parze z przymiotnikiem „gwarantowane”;
• zbyt atrakcyjne promocje dla nowych cz?onków – zwykle ma to na celu zwabienie jak najwi?kszej liczby cz?onków.

Piramidy finansowe zwykle wydaj? si? legalne

W pocz?tkowej dzia?alno?ci piramida finansowa nie sprawia wra?enia oszustwa – jej cz?onkowie w ko?cu dostaj? w miar? regularne wyp?aty. Ponadto, zwykle nowi cz?onkowie przekonani s?, ?e ich pieni?dze s? inwestowane i to st?d pochodz? zyski. Tak by?o w przypadku chocia?by Amber Gold, która depozyty od klientów mia?a lokowa? w kruszce. Czasami zdarza si?, ?e taki system funkcjonuje kilka lat, ale pr?dzej czy pó?niej za?amie si? – jednak dopiero po tym, jak osoby znajduj?ce si? na najwy?szym szczeblu drabiny rzeczywi?cie osi?gn? spore korzy?ci finansowe.