Grupy ryzyka kredytowego w bankach i w firmach pożyczkowych

Każda instytucja pożyczająca, bez względu na to, czy będzie to bank, czy firma pożyczkowa stosuje własne algorytmy zmierzające do oszacowania ryzyka związanego z udzieleniem finansowania. Niemożliwość spłacenia pożyczki lub kredytu nie jest bowiem sytuacją niepożądaną tylko dla pożyczkobiorcy, ale również dla pożyczkodawcy. Z tego powodu każdy klient wnioskujący o finansowanie jest dokładnie sprawdzany i w wielu przypadkach przydzielany do jednej z grup ryzyka. Każda instytucja posiada jednak swoje własne zasady analizy ryzyka i zwykle są one niejawne. Można jednak wskazać ogólne metody stosowane przy udzielaniu kredytów lub pożyczek online.

Banki i scoring kredytowy

Scoring kredytowy przywodzi na myśl znany już skądinąd system oceny wiarygodności w BIK. Jest to jednak sposób trochę odmienny od stosowanego przez Biuro Informacji Kredytowej i wyznaczany jest przez każdy bank indywidualnie. Jego podstawą jest tzw. karta aplikacyjna osoby ubiegającej się o kredyt, która często wspomagana jest również informacjami behawioralnymi danego klienta.

Karta aplikacyjna określa profil klienta i składa się z kilku cech, które można lub nie przypisać kredytobiorcy. Każda z nich posiada odpowiednią wagę oraz skalę punktową. Uzyskane w danej kategorii punkty mnoży się przez wagę, a następnie sumuje się wszystkie uzyskane wyniki. Najczęściej spotykanymi cechami przypisywanymi klientowi w karcie aplikacyjnej są:

Informacje behawioralne będące dopełnieniem karty aplikacyjnej to przede wszystkim historia korzystania z usług bankowych w danej placówce. Największą wagę będą miały tutaj zaciągane i spłacane kredyty, korzystanie z dodatkowych usług (np. lokat, funduszy inwestycyjnych, kredytów odnawialnych) oraz staż klienta w danym banku.

Grupy klientów bankowych – do której należysz?

Podstawą do udzielenia lub odmowy kredytu jest tzw. cut off shore, czyli linia odcięcia wyznaczana przez konkretną ilość zgromadzonych punktów. Klienci, którzy plasują się pod tą linią, praktycznie nie mają szans na otrzymanie finansowania. Ci, którzy znajdują się w jej pobliżu – uzyskają kredyt na gorszych warunkach, lub potrzebne im będzie dodatkowe zabezpieczenie. Na tej podstawie banki dzielą swoich klientów na grupy kredytobiorców bardzo dobrych, dobrych, miernych i złych. Często stosuje się także nazwy: klienci niższego ryzyka, średniego ryzyka, wyższego oraz najwyższego ryzyka. Osoby znajdujące się grupie trzeciej i czwartej mają bardzo małe lub żadne szanse na uzyskanie kredytu. Oczywiście nie są to informacje, które podawane są klientom i innym podmiotom.

Pożyczki pozabankowe mniej rygorystyczne

Instytucje pożyczkowe oceniają swoich klientów w podobny sposób, mniej lub bardziej dostosowany do ich potrzeb. Da się zauważyć, że bankowa karta aplikacyjna jest bardzo podobna do wniosku pożyczkowego, który trzeba uzupełnić podobnymi informacjami. Jednakże procedura analizy ryzyka i grupowania klientów będzie uproszczona i nie tak wymagająca. Różna będzie też waga poszczególnych cech pożyczkobiorcy. Powody takie postępowania są prozaiczne. Po pierwsze, firma pożyczkowa musi stanowić alternatywę, a nawet konkurencję dla banku. Musi więc swoim zasięgiem objąć większą część aplikantów. Po drugie, pożyczki online powinny być udzielane szybko, nawet w 15 minut, a więc i algorytm analizy nie może być skomplikowany.

Pożyczka skrojona na miarę

Firma pożyczkowa klientów pogrupuje zazwyczaj już na początku, ustalając warunki udzielenia zobowiązania finansowego. Z góry określany jest dopuszczalny wiek pożyczkobiorcy, jego wiarygodność kredytowa i możliwości finansowe. Kryteria oceny cechują się więc większą jawnością niż w bankach, a swoje szanse pożyczkowe lub to, do jakiej grupy ryzyka kredytowego się należy, można oszacować samemu jeszcze przed wysłaniem wniosku.

Jeśliby próbować uszeregować pożyczkobiorców, klienci podwyższonego lub wysokiego ryzyka to przede wszystkim ci, którzy figurują w rejestrach dłużników BIG i KRD lub/oraz posiadają negatywną historię w BIK. Dużej wagi jest również zdolność kredytowa klientów i poziom dochodów osiąganych przez klientów. Pozostałe cechy, takie jak status mieszkaniowy czy stan cywilny, będą kwestiami drugorzędnymi, a niektóre z nich będą w ogóle pomijane.

Ponadto, każda instytucja w inny sposób ustala wagę poszczególnych cech, w zależności od tego, jakiego typu pożyczek udziela. Indywidualne do każdego klienta sprawia, że niektóry firmy elastyczniej podejdą do klientów posiadających zadłużenie, ale większą wagę przypiszą wtedy wysokości dochodów bądź udzielą pożyczki pod zastaw.

Ryzyko własne największym zabezpieczeniem

Luźniejsze zasady oceny kredytowej to również większe ryzyko pożyczkobiorców. Dlatego to na nich spoczywać będzie największa odpowiedzialność i oni będą musieli ponieść najbardziej dokuczliwe konsekwencje niespłacenia pożyczki. Dlatego najlepiej we własnym zakresie sumiennie określić, czy będzie się w stanie spłacić pożyczkę.